ATP Belgesi Nedir, Nasıl Alınır?

ATP (Accord Transport Perissables), 21 Kasım 1976'da yürürlüğe giren ve bozulabilir gıda maddelerinin uluslararası taşımacılığını düzenleyen bir Birleşmiş Milletler anlaşmasıdır. Anlaşmaya hâlen 50 devlet taraftır.

Türkiye'nin katılımı 6298 sayılı Kanun ile 10 Mayıs 2012'de Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, test, onay ve belgelendirme işlemleri için 20 Ekim 2016 tarihli protokolle Türk Standardları Enstitüsü'nü (TSE) yetkilendirmiş; sertifikasyon işlemleri 15 Mayıs 2017'de başlamıştır.

Hangi Araçlar İçin Gerekir?

ATP; karayolu ve demiryolu taşımacılığı ile bunların öncesinde, sonrasında veya arasında aktarmasız yapılan 150 km'den kısa denizyolu taşımacılığına uygulanır. Varış ülkesi ATP'ye taraf ise ve taşınan ürün kapsamdaysa ATP şartları geçerlidir.

Yurt içinde ise yükümlülük mevzuatta açıktır: 2/7/2021 tarihli Yönetmeliğin 5 inci maddesi uyarınca kapsamdaki araçlarda ATP Uygunluk Belgesi veya Bozulabilir Gıda Taşıma Belgesi bulunması zorunludur. Kapsam; en az dört tekerlekli, azami tasarım hızı 25 km/s'nin üzerindeki kamyon, kamyonet, römork ve yarı römork türündeki taşıtlardır.

Denetimin sahadaki yoğunluğu iller arasında farklılık gösterebilir; ancak yükümlülük denetimden bağımsızdır ve 21 Şubat 2025 değişikliğiyle şehir içi taşımacılık da açıkça kapsama alınmıştır. Büyük gıda zincirleri ve kurumsal alıcılar da tedarikçilerinden belge talep etmektedir.

ATP Sınıfları

Sınıf, kasanın yalıtım performansına ve üzerindeki soğutma ünitesine göre belirlenir. ATP'de otuzdan fazla sınıf tanımlıdır; hepsi geçerlidir, hangisinin uygulanacağını soğutucu ünite ve ulaşılması gereken sıcaklık aralığı belirler.

• IR — Yalnızca yalıtımlı kasa; soğutma ünitesi yoktur. Belge kasanın kendisine verilir.
• FNA — Soğutma üniteli; 0 °C'ye kadar soğutma kapasitesi.
• FRC — Mekanik soğutuculu ve yüksek yalıtımlı; +12 / −20 °C aralığı. Diğer sınıfları kapsadığı için en yaygın kullanılanıdır.
• Kasaya soğutma ünitesi takıldığında sınıf IR'den F ile başlayan sınıflara geçer.

ATP Belgesinin Kapsamı

Belgelendirme sırasında üç başlık ölçülür:

• Kasanın K-değeri (ısı geçiş katsayısı): yalıtım performansı
• Soğutucu cihazın kapasitesi: uygun set sıcaklığa ulaşma yeteneği
• İç ortam sıcaklık dağılımı: homojen soğutma kontrolü

Belge Süreci Nasıl İşler?

Süreç üç adımdan oluşur:

• 1) Üretici fabrikasında imalat — onaylı malzeme ve panel kalınlığı
• 2) Yetkili test merkezinde K-değeri ve soğutma kapasitesi testi
• 3) Belgenin düzenlenmesi

Geçerlilik ve Yenileme

ATP Uygunluk Belgesi 6 yıl geçerlidir. Bu sürenin ardından 3 yılda bir yapılacak periyodik muayenelerle belge toplam 15 yıl geçerliliğini sürdürür. 15 yıldan sonra ekipmanın yalıtım sınıfı Yoğun Yalıtımlı'dan Normal Yalıtımlı sınıfa indirilir. Periyodik muayeneler kaçırılırsa belge geçerliliğini yitirir.

Yurt içi için düzenlenen Bozulabilir Gıda Taşıma Belgesi ise ATP Uygunluk Belgesi bulunmayan ve imal tarihinden itibaren 15 yılı geçmemiş ekipmanlara, ilk muayene yapılmak suretiyle verilir; geçerlilik süresi 3 yıldır ve periyodik muayenelerle uzatılabilir. ATP'ye taraf ülkelere yapılacak taşımalarda kullanılamaz.

Ne Kadar Sürer, Maliyeti Neye Göre Değişir?

Yeni imalat bir kasada kasa üretimi ve belge/evrak süreci paralel yürür; imalat dahil toplam süre yaklaşık 22 gündür.

Test ücretleri TSE tarafından yılda bir güncellenir; toplam maliyet ise kasa ölçüsüne, izolasyon sınıfına ve soğutma ünitesine göre değişir. Bu yüzden sabit bir rakam vermek yerine projenize özel hesaplıyoruz — güncel test ücreti ve toplam maliyet için bizimle iletişime geçin.

ATP Taşıma Sıcaklıkları

ATP Anlaşması kapsamındaki uluslararası taşımalarda, taşınan ürüne göre sağlanması gereken sıcaklıklar aşağıdaki gibidir (ATP EK-2 ve EK-3):

• −20 °C — Dondurma
• −18 °C — Donmuş balık ve deniz mahsulleri; tüm hızlı (derin) dondurulmuş gıda maddeleri
• −12 °C — Tüm dondurulmuş gıda maddeleri
• −10 °C — Dondurulmuş margarin
• +7 °C — Kırmızı et (sakatat hariç)
• +6 °C — Çiğ süt; et ürünleri; pastörize süt; taze süt ürünleri (yoğurt, kefir, krema, taze peynir); hazır pişirilmiş gıdalar (et, balık, sebze); yemeye hazır çiğ sebzeler; konsantre meyve suyu — ya da etikette veya taşıma belgelerinde belirtilen derecede
• +4 °C — Kümes hayvanları
• +3 °C — Sakatat
• +2 °C — Kıyma
• 0 °C veya buzun erime derecesi — İşlemden geçmemiş balık, yumuşakçalar ve kabuklular

Denetimi Kim Yapar?

Yol kenarı ve sınır denetimleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı personeli, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma birimleri, Ticaret Bakanlığı'nın sınır kapılarındaki birimleri ile belediyelerin zabıta birimlerince yapılır. Denetimde belge numarası, ekipman seri numarası ve araç üzerindeki ATP ayırt edici işaret levhası kontrol edilir.

Test Başarısız Olursa?

Test başarısız olursa kasanın izolasyonu güçlendirilir veya soğutucu ünitesi yenilenir, ardından test tekrarlanır.

Koçak Kasa Olarak Süreçteki Rolümüz

Polyester frigorifik ve sandviç panel frigorifik kasalarımız ATP sınıfları için tasarlanır. Belge sürecinde test başvurusunu, evrak hazırlığını, test merkezi koordinasyonunu ve gerekli iyileştirmeleri tek elden yürütürüz; siz aracınızı belgeli teslim alırsınız.